سومین همایش طبیب روحانی به منظور تجلیل از مقام عالم ربانی علامه آیت الله حسن زاده آملی روز پنج شنبه 26 اردیبهشت 92 با حضور نورانی علامه آیت الله حسن زاده آملی، آیت الله آملی لاریجانی رییس قوه قضاییه، دكتر منصوری رییس دانشگاه علوم پزشكی تهران، حجت الاسلام والمسلمین محمدیان، رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، حجت الاسلام والمسلمین دكتر عیسی زاده، مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه، دكتر باقر لاریجانی، رییس سابق دانشگاه، موسوی گرمارودی شاعر، علیرضا قزوه شاعر، شاگردان آن علامه، اساتید، كاركنان، دانشجویان و ارادتمندان آیت الله حسن زاده در سالن آمفی تئاتر ساختمان مركزی دانشگاه برگزار شد.
رییس قوه قضاییه در ابتدا با تبریك حلول ماه عظیم الشان رجب و اعیاد این ماه گفت: ماه رجب ماه استغفار و توبه به درگاه حق تعالی و ماهی است كه در آن امید و رجا می رود و آزادی از بندها و ریختن گناهان است. خداوند را شاكریم كه توفیق حضور در این مجلس گرامی و محفل نورانی را در جمع بزرگان، اساتید و محققان و خصوصا مجلسی كه برای نكوداشت عالمی جلیل‌القدر، فیلسوف و حكیمی بزرگوار عارفی واصل و عالمی كه نظر به او عبادت است را یافتیم. ما خداوند برای این نعمت بزرگ شكر می گذاریم.
وی با بیان اینكه حضرت آیت الله علامه حسن زاده آملی از مفاخر بزرگ ما و از چهره‌های برجسته جهان معاصر هستند افزود: حوزه های علمیه سالیان سال است كه از محضر ایشان فیض می برند. گرچه بنده كمتر ازآن هستم كه در توصیف مقام ایشان باشم و همچنین چنین همایش هایی كمتر از این هاست در عین حال همه ما وظیفه داریم در بزرگداشت این عزیزان راه را برای دیگران ترسیم كنیم و راه را برای كسانی كه می خواهند از این انوار استفاده كنند  و مسیری را كه طی شده بدانند ترسیم كنیم.
آیت الله املی لاریجانی در ادامه گفت: بنده وقتی به آثار این استاد فرزانه نگاه می كنم به حیرت می افتم كه جز عشق خدادادی در او نیست و چگونه ممكن است كه یك انسان در طول مسیر زندگی و ایام عمر این مقدر تلاش و این مقدار جستجو برای حقیقت و هم عرضه آن به عالم داشته باشند. انصافا مجموعه آثار ایشان كه به طبع رسیده و آنچه به طبع نرسیده دری گرانبهاست.
...

وی با تاكید براینكه شخص ایشان به حمدالله فارغ از همه این سخن ها و تمجیدهاست و با كمال تواضع در حیات علمی بی توجه به آثار دنیوی رو به سوی عالم دیگر دارند افزود: مجموعه آثار فلسفی ایشان و تالیفات بر اسفار مرحوم صدرالمتالهین، شرح منظومه حكیم سبزواری و شرح فصوص كه علاوه بر شرح متون به نحو بسیار دقیقی تصحیح شده اند. قدر این متون را اهل فن می دانند كه گاه چه زحمتی لازم است تا متنی تصحیح شود خصوصا كه ایشان داشتن نعمت اساتید بزرگواری را داشته اند كه هركدامشان گوهر فروزانی بودند.در میان كتاب های ایشان برخی رو به جهت دیگری دارد مثل علوم مسائل نفس كه گرانبهاست و مجموعه ای از مطالب است كه تتبع آن برای یك فرد واقعا دشوار است.
رییس قوه قضائیه با بیان اینكه ایشان سرمایه علمی خودشان را در بحث نفس به میراث گذاشتند اضافه كرد: البته در كتاب دیگری به نام معرفت نفس به استادان و محققیان عرضه شده كه آنهم مجموعه گرانبهایی است و ما از خداوند متعال دوام عمر و سلامت ایشان را و دمام فیض ایشان را برای همه محصلان و محققان می خواهیم.
وی به مناسبت گرامیداشت مقام شامخ ایشان در این باب به بیان سر نهفته در بین عالمان خصوصا حضرت علامه حسن زاده آملی پرداخت و گفت: نحوه آثار ایشان با دیگر عالمان دنیا فرق می كند گویی رو به سوی جهت دیگری دارد. توحید در مكتوبات ایشان و یاد حق موج می زند. چه سری است كه عالمان ما به این سمت كشیده می شوند و به عبودیت و مبنا میل پیدا می كنند.
وی چهار معرفت قرآنی كه عالمان به آن می رسند اشاره كرد و گفت: معرفت اول از منظر دنیا است كه دنیا زینت و لهو و لعب است و در قرآن آمده اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیاةُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زینَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَیْنَكُمْ وَ تَكاثُرٌ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ و تا آنجا كه می فرماید َ مَا الْحَیاةُ الدُّنْیا إِلاَّ مَتاعُ الْغُرُورِ یعنی دنیا زینت و تفاخر ر میان خودتان و تكاثر در اموال و اولاد است. انسان اگر به زندگی عادی خودش نگاه كند می بیند كه درگیر یكی از همین هاست. بسیاری از حركات ما در این دنیا حركت برای یكی از همین هاست. برای حب مال و حب اولاد است. حتی علمی كه در روزگار ما رایج است گرچه علم لازمی است مانند علوم پایه، پزشكی، مهندسی و حتی علوم حوزوی برای جامعه ما لازم و ضروری است و تحصیل و تعلیم وظیفه است اما گاهی خود همین ها اسباب تفاخر هستند بنابراین حركت های ما در حیات دنیوی این هاست. در سوره ال عمران حق تعالی می فرماید زین للناس حب الشهوات من النساء والبنین والقناطیر المقنطرة من الذهب والفضة والخیل المسومة والأنعام والحرث ذلك متاع الحیاة الدنیا والله عنده حسن المآب یعنی  شهوات انسان در دنیا همین هاست زن و فرزند پسر است كه در زمان هایی این ها جزو توانایی‌های انسان بودند و بعد هم انعام و بعد زمین كشت و مزرعه در عین حال دنیای ما این‌هاست.
وی با اشاره به نگاه بشر امروزی به عالم با عقل ابزاری گفت: كار عقل بیشتر تولید كردن، سریع‌تر تولید كردن، اقتصادی تولید كردن است اما در آن غایات حركت انسانی خیلی كار نمی‌كنند. عقل بشر امروز عقل ابزاری است. اما نگاه قرآنی به عقل چیست.
وی با بیان اینكه صاحبان عقل چه كسانی هستند افزود: حق تعالی در قرآن می فرمایدإِنَّ فی خَلْقِ السَّماواتِ وَ اْلأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ َلآیاتٍ ِلأُولِی اْلأَلْبابِ یعنی در خلق آسمان ها و زمین و اختلاف روز و شب آیاتی برای اولی الباب است كه لب به معنی عقل است.
آیت الله املی لاریجانی با اشاره به اینكه اولی الباب چه كسانی هستند افزود: خداوند می فرماید إِنَّ فِی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ لآیاتٍ لِاولِی الْأَلْبابِ الَّذِینَ یَذْكُرُونَ اللَّهَ قِیاماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَكَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا ... یعنی
كسی است كه ذكرخدا كند، در حال قیام، در حال خوابیدن و در خلقت آسمان ها و زمین فكر می كند. این عقل غیر از این چیزی است كه امروز در دنیا رایج است. عقل دنیای مدرن دنیای این حرف ها نیست. اگر كسی از دنیای زهد به سوی معرفت حق تعالی برود شاید او را عاقل ندانند اما قرآن عاقل را این گونه معرفی می كند.
وی در ادامه گفت: معرفت دوم این است كه بنیان هستی بر معرفتی استوار است كه بر همه جا مسیطر است و در همه عوالم ظاهر است. این هستی بنیان دارد این تكثرهایی كه ما نگاه می‌كنیم و انسان مادی قادر به این تجسم است در نگاه قرآن نیست. این دنیا بربنیانی استوار شده كه آن بنیان حق متعال است كه در همه جا ظاهر و مسیطر و قاهر است. این نگاه قرآنی لوازمی دارد. عالمی كه به این معنا علم پیدا می كند نحوه دیگری نگاه به هستی دارد و غیر از علم امروزی است كه همه به دنبالش هستند.
در آیات متعدد قرآنی اشاره شده و به این حقیقت اشاره دارد اما برخی آیات ظاهرند در آیه اللّه ُ نُورُ السَّمواتِ وَ الأرضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكوةٍ فِیها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فی زُجاجَةٍ  تا آنجا كهمی می فرماید ٍ یَهدِی اللّه ُ لِنورِه مَن یَشاءُ می فرماید نور زمین و آسمان خداوند است نور آن چیزی است كه خودش ظاهر است و مظهر غیر است. ابتدا حق تعالی خودش ظاهر است و هرچیزی با او ظاهر می شود. این نگاه توحیدی قرآنی است. اگر انسان به این توجه كند كه این هستی كه با آن مواجه است و خودش بخشی از این هستی است این چنین در گرو یك حقیقت متعالی و حقیقتی كه قاهر و ظاهر بر همه عوامل است و اگر این نگاه نگاه انسان باشد مسیر حركتش فرق می كند.
آیت الله املی لاریجانی افزود: در آیه دیگری می فرماید زمین به نور خداوند روشن است. این فرمایش حق تعالی كه خداوند بر همه چیز شهید است مهم است. شهید یعنی حاضر. شهد در عربی یعنی حضر. خداوند حاضر است و حضورش به گونه ای است كه همه چیز دراین حضور ذوب می شود. ده ها و صدها آیه با همین مضامین است حالا اگر كسی تصورش از عالم این باشد یك حقیقت مستقل و قائم به ذات و همه چیز به او قائم و نگاهش در شب و روز این باشد دگر قراری برایش باقی نمی ماند و مسیرنزدگی اش عوض می شود.
رییس قوه قضائییه به معرفت سوم اشاره كرد و گفت: خداوند می فرماید ولقد خلقنا الإنسان ونعلم ما توسوس به نفسه ونحن أقرب إلیه من حبل الورید این ایه آیه عجیبی است و می فرماید كه ما انسان را خلق كردیم و ما به او نزدیك تر از رگ گردن هستیم. انسان اگر در بیداری و رفت و آمد و ایستادن و نشستن نگاهش این باشد كه حق تعالی از رگ گردن به او نزدیك تر است نگاهش به دنیا فرق می كند. در سوره واقعه می خوانیم خداوند می فرمایند كسانی كه در حال احتضار هستند ما از شما به انها نزدیكتریم ولی شما نمی بینید.
در حدیث قدسی خدواند می فرماید هیچ چیز من را به بنده ام نزدیك نمی كند از آنچه كه بر او فرض و واجب كردم. وقتی عبدم را دوست بدارم گوش او می شوم كه می شنود و چشم او می شوم كه می بینید و زبانی كه با آن سخن می گوید و دست او كه با او حركت می كند. اگر مرا بخواند اجابتش می كنم و اگر از من چیزی بخواهد به او خواهم داد.
در عبادات ماه رجب نقل شده كه ملك داعی دائما بندگان را به حق تعالی می خواند و از قول حق تعالی می فرماید حق تعالی مطیع كسی می شود كه او را عبادت كند و كسی كه خودش را رها  فقط او را می بینید.
وی با اشاره به معرفت چهارم عالمان گفت: انسان مسیر طولانی به سوی حق تعالی دارد. همه انسان ها به سوی لقا حق می روند ما چه بخواهیم و نخواهیم ما را می برند و خوشا به حال كسانی كه از پس این پرده خبری گرفته اند و دانسته اند كه مسیرشان چیست.
وی به  روایتی از امام نقل كرد و گفت: حضرت می فرماید التجافی عَنِ دارِ الغُرُور وَ الانِابَةَ اِلی دارالخُلُود و الاستِعداد لِلمَوتِ قَبلَ حُلُول الفَوت. علامت شرح صدر این است كه انسان از دار غرور تجافی پیدا كند. ما زمانی متولد می شویم و زمانی می رویم.  رفتن ما تولد دیگری است زیرا انسانی كه خلق شد برای بقا خلق شد. ما حركتی را به سوی آخرت و مسیر طولانی آن در پیش داریم و در آن عدم و نیستی نیست. برخی در همین جا این معرفت و یقین را پیدا می كنند كه مبتنی است بر فهم معرفت نفس. ما حقیقتمان بدن نیست و آنچه ما می بینیم و می شنویم و می بوییم و آنچه درك می كنیم در خود ماست و اتصال ما با عالم خارج از طریق نفس خود ماست. حقیقت ما حقیقتی عظیم در این عالم هستی است و باید بفهمیم این حقیقت قائم به دیگری است و آنچه می بینیم فروغ دیگری است.
آیت الله حسن زاده آملی در بحث معرفت آثار فراوانی دارند و از علایق همیشگی ایشان بوده است. نتیجه این معرفت ها این می شود كه ما به این دنیا نحوه دیگری نگاه كنیم و عالم و آدم را تصویر دیگری بكنیم. باید كمر همت ببندیم و از همه آنچه برای ما آماده است بهره و توشه ای برداریم برای وصول معانی حقه و رویت عالمان بزرگ و استفاده از آثار آنها زیرا همین ها تمهیدات برای عالم دیگر و مسیر دیگر است.
رییس قوه قضاییه  در پایان با قدردانی از محضر علامه آیت الله حسن زاده آملی از رییس دانشگاه علوم پزشكی و دست اندركاران برگزاری این همایش تشكر كرد.